Arjantin’den hareket eden bir gemide birden fazla hantavirüs vakasının tespit edilmesi, “yeni pandemi” tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Peki bu virüs gerçekten ne kadar tehlikeli? Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Bülent Ertuğrul, merak edilen soruları yanıtladı.
Hantavirüs Nedir?
Hantavirüs, kemirgenler üzerinde bulunan ve bu hayvanları hasta etmeden yaşayan bir RNA virüsüdür. Tarla fareleri, sıçanlar ve diğer kemirgenler bu virüsün doğal taşıyıcısı konumundadır. Virüs, kemirgenlerin idrar veya dışkılarının çevreye yayılmasıyla havaya karışır; insanlar bu partikülleri soluyarak ya da kontamine yüzeylere dokunarak enfekte olabilir.
Hantavirüs enfeksiyonları iki ana gruba ayrılmaktadır. Avrupa ve Asya’da yaygın olan tipi, kanamalı ateş ve böbrek yetmezliğiyle seyretmektedir. Türkiye’de görülen vakalar da bu gruba girmektedir. Amerika kıtasında yaygın olan diğer tip ise ağırlıklı olarak akciğerleri etkiler; nefes darlığı ve akciğer yetmezliğine yol açarak ağır tablolara neden olabilir.
Belirtileri Neler?
Her iki türün başlangıç belirtileri birbirine benzer. Ateş, halsizlik, yorgunluk, grip benzeri semptomlar, bulantı, kusma ve baş ağrısı ilk aşamada görülen tablodur. Sonrasında hastalığın tipi belirtileri şekillendirir.
- Kanamalı ateş tipinde ciltte peteşiyal (küçük nokta şeklinde) kanamalar gözlenebilir.
- Akciğerleri etkileyen Amerika tipinde ise nefes darlığı belirgin biçimde öne çıkar ve hızla ağırlaşabilir.
Kuluçka süresi Avrupa tipinde 1-2 hafta iken, akciğer semptomlarıyla seyreden türde bu süre biraz daha uzayabilmektedir.
Türkiye’de Hantavirüs Var mı?
Türkiye’de hantavirüs yabancı bir hastalık değildir. 2010’dan 2026’ya uzanan süreçte şüpheli ve kesinleşmiş olgularla birlikte yaklaşık 300 civarında vaka kaydedildiği tahmin edilmektedir. 2009 yılında Zonguldak ve Bartın bölgesinde görülen salgında yaklaşık 19 kişi etkilenmiş, dört hasta ise hayatını kaybetmiştir. Burdur’da da bir şüpheli salgın yaşandığı bilinmektedir.
İnsandan İnsana Bulaşır mı?
Uzmanın net ifadesiyle: Pratik olarak hayır. İnsandan insana bulaş, dünya literatüründe yalnızca bir olguda belgelenmiş olup bu da virüsün çok farklı bir türünde gerçekleşmiştir. Dünyada yaygın olan tiplerde insandan insana bulaş neredeyse söz konusu değildir.
Bununla birlikte Prof. Dr. Ertuğrul, virüsün RNA yapısına dikkat çekti. RNA virüsleri, yapıları gereği mutasyona açıktır. Hantavirüsün ileride insandan insana bulaşabilecek bir mutasyon geçirip geçirmeyeceği, bilim dünyasının dikkatle izlediği konular arasındadır. Şu an için böyle bir mutasyon bulunmamaktadır.
Pandemi Riski Var mı?
Uzman bu soruya net yanıt verdi: Mevcut koşullarda bu tür bir senaryo gündemde değildir. COVID-19 gibi kolay insandan insana bulaşma özelliği taşımayan hantavirüs, bu haliyle pandemi riski oluşturmamaktadır. Panik yerine bilgiye dayalı bir izleme yaklaşımı öneriliyor.
Gemideki Yolculara Ne Olacak?
Arjantin’den hareket edip Kanarya Adaları’na ulaşması beklenen gemideki yolcuların ilk limana yanaşmasının ardından belirli bir süre karantinada tutulması beklenmektedir. Serolojik testler ve PCR testleriyle tanı konulabilmekte, hastalık tespit edilenlere semptomatik destek tedavisi uygulanmaktadır. Karantina süresinin yaklaşık 10 gün ila 2 hafta olması öngörülmektedir.
Korunma Yolları
Prof. Dr. Ertuğrul, koruma için şu uyarılarda bulundu:
El yıkama en etkili korunma yollarından biridir. Araştırmalar, düzenli el yıkamanın hastane kaynaklı enfeksiyonları yüzde 30-50 oranında azaltabildiğini ortaya koymaktadır. Maske kullanımı da hantavirüs dahil pek çok virüse karşı koruyucudur. Toplu taşıma araçlarında maske takılması önerilmektedir.
Kemirgenlerin bulunduğu ortamlardan uzak durmak, bu alanları temizlerken ağız-burun koruyucu kullanmak ve kemirgen dışkısına temas etmemek temel önlemler arasındadır.
Tedavisi ya da Aşısı Var mı?
Hantavirüse özgü bir antiviral ilaç ya da onaylanmış bir aşı henüz bulunmamaktadır. Tedavi tamamen semptomatiktir: solunum sıkıntısı için destek tedavisi, kanama belirtileri için kan tablosunu düzeltici müdahaleler ve yoğun bakım takibi uygulanmaktadır.
📲 Artık haberler size gelsin
⚡ Anlık gündem ve sıcak gelişmelerden haberdar olmak için İşin Olsa mobil uygulamasını indir ve Instagram hesabımızı takip et.
Google Play
App Store
Instagram
