Emeklilik için gerekli hizmet süresini tamamlayan ancak yaş şartını bekleyen memurların en çok merak ettiği sorulardan biri, görevden istifa etmeleri halinde emekli maaşı ve ikramiyesi haklarını kaybedip kaybetmeyecekleri. Sosyal Güvenlik Kurumunun (SGK) uygulamalarına göre gerekli hizmet süresini tamamlayan memurlar, belirli koşullarla görevlerinden ayrılarak emeklilik yaşını çalışmadan bekleyebiliyor. Ancak emekli ikramiyesi her durumda otomatik olarak garanti edilmiyor. Özellikle sigorta başlangıcı, 5434 veya 5510 sayılı Kanun’a tabi olunması ve istifa sonrasında başka bir işte çalışılması sonucu değiştirebiliyor.
İçindekiler
- 25 Yılı Dolduran Memur İstifa Edebilir mi?
- 25 Yıllık Sigortalılık Süresi ile 25 Yıl Hizmet Aynı Değil
- 1999 Öncesi ve 2008 Sonrası Memurların Emeklilik Şartları Farklı
- 5434 Sayılı Kanun’a Tabi Memurlar
- 5510 Sayılı Kanun’a Tabi Memurlar
- İstifa Eden Memur Emekli İkramiyesi Alabilir mi?
- Memur İstifa Ettiğinde İkramiyesini Hemen Alabilir mi?
- İstifa Ettikten Sonra Özel Sektörde Çalışılırsa Ne Olur?
- İstifa Eden Memurun Sağlık Güvencesi Devam Eder mi?
- 10 Yıl Çalışan Eski Memurlar İçin İsteğe Bağlı İştirakçilik Seçeneği
- İstifa Eden Memur Emekli Aylığına Nasıl Başvurur?
- 25 Yılını Dolduran Memurlar İstifa Öncesinde Nelere Dikkat Etmeli?
- Emeklilik Yaşını Bekleyen Memur İçin Son Durum
Kamu çalışanları açısından emeklilik kararı yalnızca yaş ve hizmet süresinden ibaret değil. Özellikle 25 yılını tamamlayan ancak emeklilik yaşına henüz ulaşamayan memurlar, çalışmaya devam etmek ile görevden ayrılmak arasında tercih yapabiliyor.
Peki, 25 yıl hizmeti bulunan bir memur istifa ederse emekli ikramiyesi alabilir mi? İstifadan sonra emekli aylığı ne zaman bağlanır? Başka bir işte çalışmaya başlamak emeklilik haklarını etkiler mi?
SGK’nın yürürlükteki mevzuatı bu soruların yanıtını sigortalılık statüsüne ve kişinin hizmet geçmişine göre belirliyor.
25 Yılı Dolduran Memur İstifa Edebilir mi?
Emeklilik için gerekli hizmet süresini tamamlayan bir memur, yaş şartını henüz karşılamıyorsa mevzuata uygun şekilde görevinden istifa ederek emeklilik yaşını bekleyebilir.
Ancak burada iki önemli ayrıntı bulunuyor.
Birincisi, 25 yıllık sigortalılık süresinin geçmiş olması ile 25 tam hizmet yılının tamamlanması aynı anlama gelmiyor.
İkincisi ise memuriyetten istifa edilmesinin emeklilik aylığının hemen bağlanmasını sağlamaması.
Örneğin emeklilik için 25 yıl hizmet ve 60 yaş koşuluna tabi bir erkek memur, gerekli hizmeti 55 yaşında tamamladıysa görevinden ayrılarak yaşını bekleyebilir.
Ancak 60 yaşına ulaşmadan ve emeklilik başvurusu sonuçlanmadan kendisine normal emekli aylığı bağlanmaz.
Aynı şekilde emekli ikramiyesinin ödenmesi de ilgili kanuni koşullara ve emeklilik işlemlerinin gerçekleşmesine bağlıdır.
25 Yıllık Sigortalılık Süresi ile 25 Yıl Hizmet Aynı Değil
Memurların emekliliğinde en sık karıştırılan konulardan biri sigortalılık süresi ile prim ödenen hizmet süresi arasındaki fark.
Sigortalılık süresi, kişinin ilk sigorta başlangıcından itibaren geçen takvim süresini ifade ediyor.
Hizmet süresi ise emeklilik hesabında geçerli olan primli çalışma günleri ve mevzuata uygun şekilde kazanılmış diğer sürelerden oluşuyor.
Örneğin 2004 yılında ilk kez sigortalı olan ve 2007 yılında memurluğa başlayan bir kişinin 2029 yılında ilk sigorta girişinin üzerinden 25 yıl geçmiş olacak.
Ancak bu durum 25 tam yıl hizmetinin bulunduğu anlamına gelmiyor.
2004 ile 2007 arasındaki primsiz boş dönemler kendiliğinden hizmet süresine eklenmiyor. Önceki işçilik süreleri, memuriyet hizmetleri ve varsa geçerli borçlanmalar ayrı ayrı değerlendirilerek toplam hizmet hesaplanıyor.
Bu nedenle istifa kararı vermeden önce SGK kayıtlarındaki toplam hizmetin doğrulanması büyük önem taşıyor.
1999 Öncesi ve 2008 Sonrası Memurların Emeklilik Şartları Farklı
Memurların emeklilik şartlarının belirlenmesinde ilk sigorta başlangıç tarihi ve kamu görevine giriş dönemi önemli rol oynuyor.
Özellikle Ekim 2008 öncesinde Emekli Sandığı iştirakçisi olanlarla bu tarihten sonra ilk kez 4/C kapsamında göreve başlayanların emeklilik hükümleri farklılaşıyor.
5434 Sayılı Kanun’a Tabi Memurlar
Ekim 2008 öncesinde Emekli Sandığı iştirakçisi olan kamu görevlilerinin emeklilik işlemlerinde 5434 sayılı Kanun hükümleri uygulanmaya devam ediyor.
Bu kapsamdaki memurlarda sigorta başlangıç tarihine göre genel koşullar şöyle:
| Sigorta başlangıcı | Hizmet koşulu | Yaş koşulu |
|---|---|---|
| 8 Eylül 1999 ve öncesi, EYT kapsamında | Kadın 20, erkek 25 yıl | EYT kapsamında kaldırıldı |
| 9 Eylül 1999 – 30 Nisan 2008 | Kadın ve erkek 25 yıl | Kadın 58, erkek 60 |
| 5434 kapsamında kısmi emeklilik | En az 15 yıl fiilî hizmet | 61 yaş |
Bu tablo genel hükümleri gösteriyor. Emeklilik hesabında kişinin ilk sigorta başlangıcı, Emekli Sandığı kapsamı, hizmet birleştirmesi ve özel geçiş hükümleri ayrıca dikkate alınıyor.
EYT kapsamındaki memurlar açısından yaş koşulu kaldırılmış olsa da gerekli hizmet süresinin tamamlanması gerekiyor.
5510 Sayılı Kanun’a Tabi Memurlar
Ekim 2008 sonrasında ilk kez 4/C kapsamında kamu görevine başlayanlar için 5510 sayılı Kanun hükümleri uygulanıyor.
Bu kapsamda normal yaşlılık aylığı için genel olarak 9000 prim günü gerekiyor.
9000 gün şartını 31 Aralık 2035 tarihine kadar tamamlayanlarda kadınlar için 58, erkekler için 60 yaş koşulu uygulanıyor.
Prim gününün 2036 ve sonraki yıllarda tamamlanması halinde ise emeklilik yaşı kademeli olarak yükseliyor.
Ayrıca 5400 prim günüyle daha ileri yaşta emeklilik imkânı bulunuyor. Bu seçenekte 2035 yılı sonuna kadar geçerli genel yaş sınırları kadınlarda 61, erkeklerde 63 olarak uygulanıyor.
Dolayısıyla 5510 kapsamındaki bir memurun yalnızca 25 yıllık sigortalılık süresine dayanarak emeklilik hakkını tamamladığını düşünmesi doğru değil.
İstifa Eden Memur Emekli İkramiyesi Alabilir mi?
Emekli ikramiyesi açısından belirleyici düzenlemelerden biri 5434 sayılı Kanun’un 89. maddesi.
Bu madde, emekli ikramiyesinin hangi hizmet süreleri için ve hangi koşullarla ödeneceğini düzenliyor.
Hizmetlerinin tamamı 5434 sayılı Kanun veya ilgili geçiş hükümleri kapsamında geçen ve emeklilik aylığına hak kazanan kişilerde, istifa ederek emeklilik yaşını beklemek tek başına ikramiye hakkını ortadan kaldırmıyor.
Ancak hizmet geçmişinde SSK veya Bağ-Kur gibi farklı sigortalılık statüleri bulunması halinde değerlendirme değişebiliyor.
5434 sayılı Kanun’un 89. maddesine göre birleştirilmiş hizmetlerle aylık bağlanan bazı sigortalılarda, Emekli Sandığı kapsamındaki çalışmaların sona erme biçiminin 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesindeki kıdem tazminatına hak kazanma koşullarına uygun olması gerekiyor.
Bu nedenle daha önce farklı sigorta statülerinde çalışmış bir memurun yalnızca 25 yıl toplam hizmeti bulunduğu gerekçesiyle emekli ikramiyesini koşulsuz alacağını söylemek mümkün değil.
5510 kapsamında ilk kez kamu görevlisi olanlarda ise emekli ikramiyesine ilişkin 5434 sayılı Kanun’un ek 82. maddesi ve ilgili hükümler dikkate alınıyor.
Sonuç olarak, memuriyetten istifa etmek her durumda ikramiyenin kaybedileceği anlamına gelmediği gibi, ikramiyenin mutlaka ödeneceği anlamına da gelmiyor.
Memur İstifa Ettiğinde İkramiyesini Hemen Alabilir mi?
Emeklilik yaşını beklemek üzere görevinden ayrılan memurlara, yalnızca istifa ettikleri için hemen emekli aylığı veya emekli ikramiyesi ödenmiyor.
Emekli ikramiyesi, ilgili hak kazanma koşulları oluştuğunda ve emeklilik işlemleri gerçekleştirildiğinde değerlendiriliyor.
5434 kapsamında emekli ikramiyesinin hesabında hizmet yılı, emekliliğe esas aylık unsurları ve mevzuatta belirlenen katsayılar dikkate alınıyor.
Özellikle 5434 sayılı Kanun’un 89. maddesinde, birleştirilmiş hizmetler için ikramiye hesabına yönelik özel hükümler bulunuyor. Bu kapsamda görevden ayrılış tarihindeki emeklilik keseneğine esas unsurlar ile aylık başlangıcındaki katsayılar önem taşıyabiliyor.
Bu nedenle istifa tarihinde alınan maaş üzerinden doğrudan bir ikramiye tutarı hesaplamak yanıltıcı olabilir.
İstifa Ettikten Sonra Özel Sektörde Çalışılırsa Ne Olur?
Emeklilik yaşını beklemek üzere memuriyetten ayrılan bir kişinin daha sonra özel sektörde çalışmaya başlaması, emeklilik statüsünü ve ikramiye hesabını etkileyebilir.
Özellikle 5434 kapsamındaki karma hizmetlerde, mülga 2829 sayılı Kanun’un son yedi yıllık fiilî hizmet esasına dayanan kuralları önem taşıyor.
Bu kapsamda emeklilik statüsünün belirlenmesinde son yedi yıllık fiilî hizmet içindeki sigortalılık süreleri ve bunların ağırlığı dikkate alınabiliyor.
Örneğin memuriyetten ayrıldıktan sonra uzun süre 4/A kapsamında çalışan bir kişinin emeklilik işlemleri, önceki memuriyet hizmetinden farklı bir sigortalılık statüsü üzerinden sonuçlanabilir.
Böyle bir durumda emekli aylığı ve memuriyet hizmetlerine ilişkin ikramiye hakkı ayrıca değerlendirilir.
5510 kapsamındakilerde ise hizmetlerin hangi statüde değerlendirileceği ilgili kanunun kendi hükümlerine göre belirleniyor.
Bu nedenle istifa sonrasında yeniden çalışmayı planlayanların, emeklilik statüsünün nasıl değişebileceğini SGK’dan öğrenmesi gerekiyor.
İstifa Eden Memurun Sağlık Güvencesi Devam Eder mi?
Memuriyetten ayrılmayı düşünenlerin dikkat etmesi gereken bir diğer konu genel sağlık sigortası.
SGK’nın açıklamasına göre zorunlu sigortalılığı sona eren kişiler, genel olarak ayrılış tarihinden itibaren 10 gün daha sağlık hizmetlerinden yararlanabiliyor.
Sigortalılığın sona erdiği tarihten önceki bir yıl içinde en az 90 gün zorunlu sigortalılığı bulunan kişilerde ise bu süre ilave 90 günle birlikte toplam 100 güne çıkabiliyor.
Bu sürenin ardından başka bir sigortalılık veya bakmakla yükümlü olunan kişi statüsü bulunmuyorsa genel sağlık sigortası durumunun yeniden değerlendirilmesi gerekiyor.
Dolayısıyla emeklilik yaşını bekleyen memurun, istifa ettikten sonra sağlık güvencesinin kesintisiz ve süresiz devam edeceğini varsaymaması gerekiyor.
10 Yıl Çalışan Eski Memurlar İçin İsteğe Bağlı İştirakçilik Seçeneği
5434 sayılı Kanun’a tabi eski memurlar açısından bir başka seçenek de isteğe bağlı iştirakçilik.
SGK’nın açıklamasına göre 15 Ekim 2008 öncesinde 5434 kapsamına giren ve en az 10 yıl fiilen memur olarak çalışmış kişiler, belirli şartlarla görevlerinden ayrıldıktan sonra kendi emeklilik keseneklerini ve kurum karşılıklarını ödeyerek iştirakçiliklerini sürdürebiliyor.
Bu haktan yararlanmak isteyenlerin görevden ayrıldıkları tarihten itibaren altı ay içinde SGK’ya yazılı başvuru yapmaları gerekiyor.
Ayrıca başka bir sigortalılık statüsünde zorunlu olarak çalışmama koşulu bulunuyor.
Önemli ayrıntı: İsteğe bağlı iştirakçilik kapsamında geçen sürelere emekli ikramiyesi ödenmiyor.
Bu nedenle isteğe bağlı iştirakçilik, eksik hizmeti tamamlama açısından değerlendirilebilecek bir seçenek olsa da normal memuriyet hizmetiyle bütün yönlerden aynı sonuçları doğurmuyor.
İstifa Eden Memur Emekli Aylığına Nasıl Başvurur?
Hizmet süresini tamamladıktan sonra istifa ederek emeklilik yaşını bekleyen memurun, yaş koşulunu sağladığında emekli aylığı için başvurması gerekiyor.
SGK’nın açıklamasına göre hâlen görevde olan kamu görevlileri başvurularını kendi kurumları aracılığıyla gerçekleştiriyor.
Sigortalılığı sona ermiş olanlar ise SGK Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Emeklilik Daire Başkanlığına başvurabiliyor. Uygun başvurular e-Devlet üzerinden de yapılabiliyor.
Aylık bağlanması için yalnızca yaş şartının dolması yeterli değil. Gerekli hizmet koşullarının tamamlanmış olması ve kişinin tabi olduğu mevzuata göre başvurusunun değerlendirilmesi gerekiyor.
25 Yılını Dolduran Memurlar İstifa Öncesinde Nelere Dikkat Etmeli?
Emeklilik için gerekli hizmet süresini tamamlayan memurların istifa kararından önce özellikle şu bilgileri netleştirmesi gerekiyor:
- Emeklilik hesabında 5434 mü, 5510 sayılı Kanun mu uygulanıyor?
- Toplam hizmet süresi gerçekten tamamlandı mı?
- Emekli aylığına hangi yaşta hak kazanılacak?
- Hizmet geçmişinde SSK veya Bağ-Kur çalışması bulunuyor mu?
- İstifa biçimi emekli ikramiyesi hakkını etkiliyor mu?
- İstifa sonrasında başka bir işte çalışılması planlanıyor mu?
- Emeklilik yaşına kadar sağlık güvencesi nasıl sağlanacak?
Özellikle karma hizmeti bulunan ve memuriyetten ayrıldıktan sonra yeniden çalışmayı düşünen kamu görevlilerinin SGK’dan kişisel hizmet kayıtlarına dayalı yazılı değerlendirme istemesi önem taşıyor.
Emeklilik Yaşını Bekleyen Memur İçin Son Durum
Mevcut mevzuata göre gerekli hizmet süresini tamamlayan bir memur, yaş şartını henüz karşılamıyorsa görevinden ayrılarak emeklilik yaşını çalışmadan bekleyebilir.
Ancak bu durum emekli aylığının istifa tarihinde başlayacağı veya emekli ikramiyesinin otomatik olarak ödeneceği anlamına gelmiyor.
Özellikle 5434 ve 5510 sayılı kanunlar arasındaki farklar, 1999 öncesi sigorta başlangıcı, hizmet birleştirmeleri ve istifa sonrasında başka bir sigortalılık statüsünde çalışma durumu emeklilik hakları üzerinde etkili olabiliyor.
Bu nedenle istifa kararı verilmeden önce hizmet yılı, emeklilik yaşı, ikramiye hakkı ve sağlık güvencesinin birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Memurların emeklilik şartları, emekli ikramiyesi, SGK mevzuatı ve kamu çalışanlarını ilgilendiren güncel gelişmeleri İşin Olsa üzerinden takip edebilir, yeni haber bildirimleri için İşin Olsa mobil uygulamasını indirebilirsiniz.
