200 Bin Kişiye Çifte Kapı! İspanyol Vatandaşlığıyla Avrupa’da Çalışma Hakkı da Gelecek

İspanya’dan vatandaşlık konusunda tarihi bir adım geldi. İspanya Temsilciler Kongresi, ülkenin eski sömürgesi Batı Sahra’da İspanyol yönetimi döneminde doğan Sahralılara ve belirli şartlarla çocuklarına İspanyol vatandaşlığı verilmesini öngören yasa teklifini kabul etti.

İçindekiler

• Kimler İspanyol Vatandaşlığı Alabilecek?
• Çocukları da Vatandaş Olabilecek
• “Bir Gecede Vatandaşlık” Neden Doğru Değil?
• Yasa Çıkarsa Hemen Başvuru Başlayacak mı?
• Vatandaşlığı Alanlar AB Vatandaşı da Olacak mı?
• Bir Başka Büyük Değişiklik: 10 Yıl Yerine 2 Yıl
• Neden 29 Eylül 1977 Tarihi?
• Fas Açısından Neden Önemli?
• Gerçekten 200 Bin Kişi mi?
• Asıl Dikkat Çeken Detay Bu
• 📲 Artık haberler size gelsin

Düzenlemenin kapsamına ilişkin bazı tahminlerde yararlanabilecek kişi sayısı 200 bine kadar çıkarken, Sahralı kuruluşların daha temkinli tahminleri yaklaşık 80 bin ila 120 bin kişi aralığında bulunuyor.

Ancak sosyal medyada yayılan “200 bin Afrikalı bir gecede AB vatandaşı olacak” yorumu sürecin tamamını yansıtmıyor.

Çünkü yasa henüz yürürlüğe girmedi ve vatandaşlık otomatik olarak dağıtılmayacak.

Kimler İspanyol Vatandaşlığı Alabilecek?

Kongreden geçen metne göre ana grup, 29 Eylül 1977’den önce Batı Sahra’da doğan ve bölgenin İspanyol idaresiyle bağlantısını belgeleyebilen kişilerden oluşuyor.

Üstelik bu kişilerden İspanya’da yasal olarak ikamet ediyor olmaları şartı aranmayacak.

Hak sahipliğinin kanıtlanmasında eski İspanyol kimlik belgeleri, doğum kayıtları, İspanyol idaresince düzenlenen belgeler veya Birleşmiş Milletler tarafından doğrulanmış Batı Sahra referandum nüfus sayımı belgeleri kullanılabilecek.

Çocukları da Vatandaş Olabilecek

Düzenlemenin kapsamını büyüten esas ayrıntı burada.

Yasa kapsamında İspanyol vatandaşlığı kazanan Sahralıların birinci derece çocukları da vatandaşlığa başvurabilecek.

Mevcut metne göre çocuklara, anne veya babalarının İspanyol vatandaşlığı kaydının yapılmasından itibaren 5 yıllık başvuru hakkı tanınması öngörülüyor.

200 bine yaklaşan tahminlerin ortaya çıkmasının temel nedenlerinden biri de ilk hak sahiplerinin yanı sıra bu doğrudan çocukların hesaba katılması.

“Bir Gecede Vatandaşlık” Neden Doğru Değil?

Çünkü parlamenter süreç henüz tamamlanmadı.

İspanya Kongresi teklifi 168 kabul, 31 ret ve 145 çekimser oyla kabul etti. Ancak metin şimdi Senato’ya gönderildi. Senato değişiklik yaparsa teklif yeniden Temsilciler Kongresine dönecek.

Dolayısıyla bugün itibarıyla söz konusu kişilerin vatandaşlığı otomatik olarak kazanmış olması söz konusu değil.

Üstelik mevcut düzenleme vatandaşlığın kendiliğinden verilmesi yerine başvuru ve belge incelemesini öngörüyor.

Yasa Çıkarsa Hemen Başvuru Başlayacak mı?

Mevcut metne göre bunda da bir bekleme süresi var.

Yasanın Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından 4 ay sonra yürürlüğe girmesi öngörülüyor. Başvurular için özel elektronik sistemin hazırlanması konusunda da İspanyol hükümetine süre tanınıyor.

Hak sahiplerinin başvuru yapabileceği sürenin ise yasa yürürlüğe girdikten sonra 3 yıl olması, gerekirse bunun bir yıl daha uzatılabilmesi planlanıyor.

Yani süreç:

Senato → nihai kabul → Resmî Gazete → yürürlük → başvuru → belge kontrolü → vatandaşlık

şeklinde ilerleyecek.

Vatandaşlığı Alanlar AB Vatandaşı da Olacak mı?

Evet.

Buradaki kısmın hukuki temeli oldukça net.

Avrupa Birliği Antlaşmalarına göre bir AB üyesi ülkenin vatandaşlığına sahip olan herkes otomatik olarak Avrupa Birliği vatandaşı sayılıyor. Dolayısıyla İspanyol vatandaşlığını usulüne uygun şekilde kazanan bir Sahralı aynı zamanda AB vatandaşlığından doğan haklara da sahip olacak.

Bunlar arasında AB içinde belirli şartlarla serbest dolaşım ve ikamet hakkı da bulunuyor.

Ancak bu hak, kişinin İspanyol vatandaşlığını fiilen kazanmasından sonra doğacak.

Bir Başka Büyük Değişiklik: 10 Yıl Yerine 2 Yıl

Düzenlemenin çok dikkat çekmeyen ancak uzun vadede önemli bir bölümü daha var.

Teklif, İspanyol Medeni Kanunu’nda da değişiklik yaparak Sahralıları vatandaşlığa geçişte özel statü tanınan gruplar arasına ekliyor.

Normalde bazı yabancılar için İspanyol vatandaşlığına başvuruda 10 yıllık yasal ikamet gerekirken Sahralılar için bu sürenin 2 yıla indirilmesi öngörülüyor.

Bu hak, doğrudan eski İspanyol yönetimi döneminde doğmuş olma yolundan yararlanamayan başka Sahralılar açısından da önemli olabilir.

Neden 29 Eylül 1977 Tarihi?

Batı Sahra 20. yüzyılın büyük bölümünde İspanyol yönetimi altında kaldı.

İspanya bölgeden 1970’lerin ortasında çekilirken Batı Sahra’nın statüsü uzun süredir uluslararası anlaşmazlığın konusu olmaya devam etti.

Yeni yasa, 29 Eylül 1977’den önce doğmuş kişileri eski İspanyol idaresiyle hukuki bağları açısından özel kategoriye alıyor. İspanyol Kongresinin gerekçesinde düzenleme Sahralı nüfus ile İspanya arasındaki tarihsel bağlara dayandırılıyor.

Fas Açısından Neden Önemli?

Düzenlemenin vatandaşlık boyutu kadar diplomatik yönü de dikkat çekiyor.

Fas, Batı Sahra’nın büyük bölümünü kontrol ediyor ve bölge üzerinde egemenlik iddiasında bulunuyor. Polisario Cephesi ise bağımsız bir Sahra devleti kurulmasını savunuyor.

Bu nedenle İspanya’nın on binlerce Sahralıya vatandaşlık yolu açması Madrid-Rabat ilişkilerinde yeni bir tartışma başlığı oluşturabilir. Reuters ve diğer Avrupa kaynakları da yasanın Fas ile ilişkiler üzerinde yeni gerilim yaratabileceğine dikkat çekiyor.

İspanya’daki siyasi partiler de düzenleme konusunda aynı görüşte değil. Hükümet ortakları ve çeşitli sol/bölgesel partiler düzenlemeyi tarihsel bir hakkın düzeltilmesi olarak savunurken, Vox karşı çıktı; Halk Partisi ise nihai oylamada çekimser kaldı.

Gerçekten 200 Bin Kişi mi?

Burada kesin rakam vermemek gerekiyor.

EFE, Sahralı kuruluşların tahminlerine göre doğrudan yararlanabilecek kitlenin 80 bin ile 120 bin arasında olabileceğini bildiriyor. Reuters bazı hesaplarda yaklaşık 110 bin kişiden söz ediyor. Euronews ise doğrudan çocuklar dahil edildiğinde toplam potansiyelin 200 bine yaklaşabileceğini aktarıyor.

Bu nedenle “200 bin kişi kesin vatandaş olacak” demektense:

“Yasa ve çocuklar dahil edildiğinde 200 bine kadar kişiyi etkileyebilir”

ifadesi daha doğru.

Asıl Dikkat Çeken Detay Bu

İspanya gerçekten de Batı Sahralılar için tarihi ölçekte bir vatandaşlık kapısı açmaya hazırlanıyor.

Ancak olay:

“Bir gecede 200 bin kişi AB vatandaşı oldu”

şeklinde gerçekleşmiş değil.

Şu anda Kongre onayı verilmiş durumda; Senato süreci devam ediyor. Yasanın kesinleşmesinden sonra yürürlüğe girmesi, hak sahiplerinin başvuru yapması ve belgelerinin incelenmesi gerekecek.

Bununla birlikte yasa mevcut haliyle tamamlanırsa sonuç oldukça büyük olacak: İspanyol vatandaşlığı kazanan hak sahipleri aynı zamanda Avrupa Birliği vatandaşlığına sahip olacak ve doğrudan çocukları için de yeni vatandaşlık yolu açılacak.